Boeken delen: dag van de bibliodiversiteit

minibibliotheken

In Bogotá (Colombia) vind je dit soort minibibliotheken bij bushaltes. Boeken zijn dragers van ideeën. Boeken delen is een manier om met ideeën in contact te komen en om die door te geven. Je kunt boeken achterlaten met je eigen opvattingen op de achterpagina´s en je kunt je opvattingen delen door in het boek je adres achter te laten. Wachten wordt aangenamer indien er boeken zijn waarmee je je gedachten kunt delen.

http://es.wikipedia.org/wiki/Bibliodiversidad

zie ook: http://www.bookcrossing.com/about

Boeken delen is geen nieuw idee, maar wel een idee dat nieuw leven kan worden  ingeblazen:

‘een ideaal waarvoor ik bereid ben te sterven’

 

Het is bijna schennis als je deze week ook maar een enkele kanttekening bij de
heiligverklaring van Nelson Mandela wilt plaatsen. En zeker als je daartoe de ‘duivel’ naast hem in het pantheon laat aanschuiven. In casu: Fidel Castro.

In ons denken en doen worden we door beeldvorming gestuurd. Meer nog dan door het
geloof is die rol overgenomen door de massamedia. En in die Westerse beeldvorming staat het ‘merk’  Mandela voor goed – een waarlijk democraat – en Castro voor slecht – een te verafschuwen dictator.

Toch stond ook bij Fidel in zijn revolutionaire strijd – evenzeer een strijd tegen uitsluiting – humaniteit en verzoening centraal. En meer nog dan Mandela heeft hij in zijn land die verzoening weten te realiseren.

Net als in Zuid-Afrika stond in het Cuba van voor de revolutie een zwarte huidskleur voor lui, dom en niet te vertrouwen. Voor tweederangs en uitsluiting. Maar er was meer dan wit en zwart. Er waren ook de vele mengkleuren. En de daaraan gekoppelde vraag: tot welke bevolkingsgroep behoren die? En wat zijn hun kansen op zelfontplooiing?
Een groep ‘kleurlingen’ die in Zuid-Afrika uit de boot dreigt te vallen. (O.a. in Nieuwsuur van maandag 9 december 2013 werd er aandacht aan besteed: http://nieuwsuur.nl/video/584680-nog-altijd-apartheid-in-atlantis.html )

In het project van de revolutie stelde Fidel en zijn barbudos, gevormd door het gedachtegoed van José Martí, gelijkwaardigheid centraal. Niet alleen werd een eind gemaakt aan uitsluiting op basis van huidskleur, er werd tevens een eind gemaakt aan de ongelijkwaardigheid van man en vrouw. Daarnaast maakte de revolutie een eind aan de invloed van een geloofsovertuiging op het denken en doen van mensen. Onderwijs was de sleutel tot verandering van de maatschappij.

De toekomst rijpt op kiemen uit het verleden. Bij het zaaien van wat uitgroeide tot de kiemscheut die een einde maakte aan uitsluiting op basis van kleur stonden Fidel en Nelson hand in hand. http://www.youtube.com/watch?v=4tNF0YkRQjM

Toespraak Raul Castro tijdens het afscheid van Nelson Mandela in Johannesburg:

http://www.youtube.com/watch?v=_T6wNiwiBRw

 

Sumak Kawsay – wat wapens niet tot zwijgen brengen

Wat kun je inzetten tegen alle oorlogsretoriek van de Verenigde Staten met in hun kielzog een verbond van geallieerden. Tegen een militair machtsvertoon dat ons allen zowel tot medeplichtige als tot slachtoffer maakt omdat er op wereldschaal iets staat te gebeuren dat, op enkele uitzonderingen na, niemand wil. Omdat het ons uitlevert aan
geo-politieke belangen die slechts het prestige en de spieren van leiders dienen. Leiders die geen leiders zijn omdat ze lak hebben aan wat het volk denkt. Omdat ze denken in termen van een representatieve democratie in plaats van in termen van een participatieve democratie. Wat we nodig hebben zijn ‘ethische spieren’ die het welzijn en welbevinden van allen dienen. Wat we nodig hebben is de kracht van de rede, van het gezond verstand dat zowel denkt met het hart als met de geest. Wat we nodig hebben is ontzag voor het leven, niet voor de dood. Voor instandhouding, niet voor vernietiging.

Laat de oude wereld niet doen wat het iets meer dan een half millennium geleden deed met de nieuwe wereld: de inval in het Amerikaanse continent waarna in opdracht en navolging van de Spaanse vorst – die in ons volkslied nog altijd doorklinkt als ‘den Koning van Hispanje, heb ik altijd geëerd’ – werd getracht om cultuur en tradities uit te roeien, waarbij het volk in het korset van zijn taal werd gedwongen en waarbij zijn geloof werd opgelegd.

Wat niet uit te roeien valt, is wat in het culturele-DNA van volkeren ligt opgesloten. Een kiem die in de landen van Zuid-Amerika opnieuw tot wasdom kwam in het concept van Sumak Kawsay en Suma Qamaña: een opvatting van leven waarin het goede leven van
allen in harmonie met de natuurlijke gegevenheden centraal staat.

De droom, die vandaag centraal staat in alle herdenkingen rond de toespraak van Martin Luther King jr.: I have a dream.

 

Over Sumak Kawsay: http://criticallegalthinking.com/2013/04/15/sumak-kawsay-interculturality-and-decolonialization/

http://www.theguardian.com/sustainable-business/blog/buen-vivir-philosophy-south-america-eduardo-gudynas

http://revista.ecaminos.org/article/el-buen-vivir/

Over Suma Qamaña: http://es.wikipedia.org/wiki/Suma_Qama%C3%B1a

Muziekfragment Los Hermanos, Mercedes Sosa:http://www.youtube.com/watch?v=EETQN7AlfTw

Arvo Pärt, Da pacem domine: http://www.youtube.com/watch?v=PRFlC1OOBy8

filmtrailer: también la lluvia: http://www.youtube.com/watch?v=23REtKT2_g0

Herdenken: wij en zij. Het stigma van de kleur.

Wordt het geen tijd dat we op 4 mei niet alleen herdenken wat ‘ons’ is aangedaan, maar dat ook wordt herdacht wat ‘wij’ anderen hebben aangedaan. ‘Wij’ en ‘zij’ zijn volkomen anonieme grootheden totdat concreet wordt wie het betreft. Totdat een massa zich vertaalt in een mens zoals ik.

En daarmee doel ik op de grootste genocide uit de Westerse geschiedenis: de deportatie van donker gekleurde Afrikanen naar de koloniën overzee. Het stigma van de kleur.
Gebrandmerkt door een andere kleur werden mensen verscheept, gedeporteerd,
geconcentreerd op markten tot handelswaar, als werkkracht inzetbaar ‘tot in den doot’.

Ik las daarover in een inleiding van de Cubaan Heriberto Feraudy op het werk van Luz María Martínez Montiel. In die inleiding, opgenomen in Feraudy’s verzamelbundel África en la memoria, citeerde hij Luz María Martínez Montiel:

´Tot op heden wordt de geschiedenis en de culturele interpretatie van Amerika gedomineerd door een eurocentrische visie – waarvan de nasleep nog altijd voelbaar is – waarin de Afrikaan, het spoor volgend van de slavernij, slechts een cijfer is in demografische tabellen, een gegeven dat werkkracht en winstcijfers registreert; op die manier wordt het Afrikaanse aandeel gereduceerd tot een demografisch of economisch gegeven, ontleend aan de manier waarop men de zwarte zag, waarop men de Afrikaan slechts beoordeelde als werkkracht die de koloniale uitbuiting zeker stelde, waarop men de meerwaarde die de doorverkoop van slaven opleverde, taxeerde. Ofschoon het een leugen lijkt, zijn er nog altijd docenten die doen alsof ´de negers geen Geschiedenis´ hebben. Veelal, ook nu nog in de 21ste eeuw, is voor het grote publiek in het Westen, het Afrikaanse continent niet meer dan een exotisch werelddeel bewoond door beestmensen in schilderachtige uitdossing, het werelddeel van calamiteiten en ziektes zoals AIDS. Aan die vervormde kijk op Afrika hebben de massamedia in bijna heel de wereld een significante bijdrage geleverd.’

Ondanks alle herdenkingen blijven wij over die anderen spreken als: ‘zij’. Zoals de voormalige commandant der strijdkrachten Peter Van Uhm het tijdens de herdenkingsbijeenkomst in Amsterdam onderstreepte. En als zij terugkeren naar landen die hen ooit ‘koloniseerden’, classificeren wij hen als illegaal en stempelen wij hen tot strafbaar.

Gelukkig stond er ook op een spandoek: ‘ Geen mens is illegaal’. Laten wij dat in alle herdenken beseffen en laat herdenken niet vrijblijvend zijn.

http://usslave.blogspot.nl/2011/04/el-negro-of-banyoles.html

http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2844/Archief/archief/article/detail/483071/1997/10/02/Niemand-mag-Neger-van-Banyoles-zien.dhtml

http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2844/Archief/archief/article/detail/556352/2000/09/27/Opgezette-Neger-terug-naar-Afrika.dhtml

http://www.youtube.com/watch?v=8jWpnJ7Bb3E

http://www.afrocubaweb.com/heribertoferaudy.htm

http://www.4en5mei.nl/4_en_5_mei/nationale_herdenking/nationale_herdenking_op_de_dam/sprekers/toespraak_peter_van_uhm

http://www.hollandfestival.nl/nl/programma/2013/exhibit-b/

 

 

Nem tetsik a rendszer

Razendsnel heeft zich de protestsong Nem tetsik a rendszer via You Tube een weg door het internet gebaand. Vertaald naar het Nederlands betekent de zin die zich gemakkelijk laat meezingen: Ik houd niet van het systeem. De woorden zijn van de Hongaarse Dorottya Karsay. http://www.thecareeurope.com/speakers/13/Dorottya+Karsay  http://www.youtube.com/watch?v=GSP81Che1X0

Haar woorden en het lied sluiten aan op de oproep van de onlangs overleden Stéphane Hessel die met zijn essay uit 2010 Indignez-vous (Neem het niet) furore maakte. De Spaanse vertaling van zijn essay ¡Indignaos! vormde de aanzet tot de beweging van Los indignados – de verontwaardigden – die in 2011 op 15 mei overgingen tot de bezetting van het Madrileense plein La Puerta del Sol. Een beweging die als een nieuwe zon onder de naam Occupy vanaf dat jaar zou uitstralen over de hele wereld.

Een kreet, een tekst, een lied. Krachten en woorden die zich veeltalig versterken tot een verzet dat trommelt op de poorten van onze politieke potentaten die niet meer weten dat ze dienaars zijn.

Wie weet groeit het Hongaarse protestlied wel uit tot een alternatief Europees volkslied. Zoals ook ooit het Wilhelmus als ‘protestsong’ ontstond. Een lied waarvan de tekst zich als een pamflet onder de mensen verspreidde en ooit opriep tot verzet tegen hegemonie, tegen de Spaanse repressie van de Lage Landen bij de zee. (http://www.leerwiki.nl/Hoe_is_het_Wilhelmus_ontstaan)

Een protestlied als top of the pop – meegezongen om ‘erbij te horen’ – zolang het niet verwatert tot klein bier, en het protest verstomt in de opstand der horden, zoals Ortega y Gasset dat begreep. http://home.planet.nl/~houck006/poseurs2.pdf

Wie weet komt het dan nog ooit goed met Europa.

http://vimeo.com/42393150

Over dat ‘om erbij te horen’ – zoals daarover te lezen valt in het essay van Stan van Houcke, 2001 ( http://home.planet.nl/~houck006/poseurs2.pdf ) - ook deze link: een gesprek over de geluksverslaving met de Belgische psychiater Dirk de Wachter: http://brandpunt.kro.nl/seizoenen/2013/afleveringen/31-03-2013/fragmenten/de_geluksverslaving

 

 

 

 

Slodderschrijvers

Op zaterdag 15 december stond er een recensie over het boek Ontsporing van Diederik Stapel in het katern Boeken van De Volkskrant. Maar dat niet alleen, boven aan diezelfde pagina stond: ‘Stapel nog geen bestseller’. Met woorden als ‘dapper zelfonderzoek en een unieke bijdrage aan de literatuur over wetenschappelijke fraude’ werd het boek het literaire pantheon in geprezen en de top 10 ingestuurd.

Opnieuw was het een glorierijke dag voor Diederik Stapel. De man die wetenschappelijke carrières brak, die als wonderboy werd ingehaald, die zijn vakgebied in een met brutale branie voorgelezen verklaring op de tv onderuithaalde en sprak over
bananencongressen, kreeg opnieuw een droomkans voor de lancering van zijn ‘non-fictie’ boek.

Hij kreeg die kans eerder in Nieuwsuur op de avond dat de commissie Levelt het onderzoeksrapport naar zijn ‘wetenschappelijke’ wandel presenteerde. Ononderbroken bracht hij aan het einde van zijn verklaring zijn boek voor het forum dat – hoe getimed! – enkele dagen later in de boekhandel lag. Alles en iedereen maakte er melding van: tv, radio en voorpaginanieuws in de krant.

Het voorlezen van zijn niet onderbroken spijtbetuiging – nou ja spijt? – kende blikken noch blozen. In non-verbale taal toonde hij schaamteloos, zoals de voorzitter van de onderzoekscommissie het ´s avonds bij het geweten van de natie: Pauw en Witteman, zei, zijn branie.

Elke schrijver weet dat hij niet bestaat als zijn boek niet zichtbaar is. Daardoor glijdt schrijverij af naar ego-promotie. Vermoord je je vrouw, verkracht je kinderen, stop je een gijzelaarster in een kofferbak dan krijg je bij Pauw en Witteman, De Wereld Draait Door en hoe het allemaal mag heten, vrij baan om je getuigenis als literatuur te etaleren. Om over de krant maar niet te spreken.

Ooit ging het bij literatuur om het terugkaatsen van de vraag: wat zou je zelf in de situatie waarin het boek je plaatst, doen. Verbijzonderde het boek het algemene om de lezer zich al lezende te doen spiegelen. Maar niet langer gaat het in deze wereld om de brains, maar om de branie.

Vraag, zoals Grunberg het al weer een tijdje terug op de voorpagina van De Volkskrant
schreef, aan uw boekhandelaar – voor zover die blijft bestaan – naar de ‘worstseller’, het minst verkochte boek en laat de uitgever zitten met zijn toptieners dan houdt het vanzelf op.

Reactie De Volkskrant:

Geachte lezer,

Hartelijk dank voor uw bijdrage, die wij met belangstelling hebben gelezen. Helaas kunnen wij uw reactie niet publiceren. Wij ontvangen dagelijks een honderdtal brieven. De redactie is daar heel blij mee, maar de ruimte om brieven te publiceren is beperkt. Wij vragen hiervoor uw begrip en hopen u een volgende keer te mogen verwelkomen in de kolommen van Geachte redactie of op de U-pagina.

Met vriendelijke groet,

Henk Müller, Brievenredactie de Volkskrant

Je zou bijna gaan geloven dat De Volkskrant aandelen heeft in Prometheus, de Uitgeverij. Want waarom is het niet relevant om verontwaardigd te zijn tegen het promoten van een gewezen hoogleraar die vakgenoten, promovendi en studenten zoveel ellende heeft bezorgd.

 

woord- of geboortebeperking

Op 26 maart a.s. arriveert de paus voor de tweede keer in Cuba. Hij wordt er net als in
1998 ontvangen door Castro. Nu niet door Fidel maar door zijn broer Raúl. De eerste keer verleidde het bezoek van de paus Fidel tot zijn uitspraak: in Cuba bestaan geen verboden boeken. Meteen openden Cubanen gesloten deuren van hun boekenkasten en er ontstond een netwerk van onafhankelijke bibliotheken. Het thema vormt het hart van de roman Made in Havana die bij Uitgeverij Aspekt verscheen.

De overheid keek met argusogen toe. Een achterdocht die in 2003 leidde tot het
gevangenzetten van leidende figuren en het opnieuw monddood maken van vrijdenkers. Kerk en staat vochten hun kleine oorlog rond het imprimatur binnenskamers uit wat leidde tot het vrijkomen van de vrijvechters die veelal
meteen werden verbannen.

Opnieuw herhaalt de paus zijn spektakelstuk. Wordt het woord meel of vlees?

Zie ook: http://informatiecuba.wordpress.com/2012/03/09/cuba-bereidt-zich-voor-op-pausbezoek/;http://www.desdecuba.com/generaciony_nl/ (op datum 12 februari)